Hadis-hadis Popular Menyokong Ajaran Waḥdah al-Wujūd Menurut Perspektif Ahli Sufi
Popular Prophetic Traditions Supporting the Doctrine of Waḥdat al-Wujūd: A Study from the Sufi Perspective
DOI:
https://doi.org/10.53840/hadis.v16i1.341Keywords:
Waḥdat al-Wujūd; Sufi Hermeneutics; Hadith Interpretation; Divine Self-Disclosure; Islamic MetaphysicsAbstract
Artikel ini meneliti peranan hadis sebagai sumber utama yang digunakan oleh tokoh-tokoh sufi dalam menyokong ajaran waḥdat al-wujūd. Kajian ini memfokuskan beberapa hadis yang menjadi rujukan penting aliran sufi, seperti hadis “kuntu kanzan makhfiyyan”, hadis qurb al-nawāfil, hadis tentang sifat al-Awwal, al-Akhir, al-Ẓāhir dan al-Bāṭin, serta syair Labīd yang diiktiraf Nabi SAW. Melalui analisis tekstual dan pendekatan kualitatif-deskriptif, kajian ini meneliti karya-karya tokoh sufi seperti Ibn ‘Arabī, al-Sha‘rānī, al-Nābulsī dan Syamsuddin al-Sumatrani untuk memahami bagaimana mereka mentafsirkan hadis-hadis tersebut melalui kerangka metafizik dan epistemologi tasawuf. Hasil kajian menunjukkan bahawa golongan sufi menafsirkan hadis-hadis ini melalui konsep penzahiran sifat Ilahi (tajallī) dan ketunggalan wujud, serta melihat kewujudan makhluk sebagai manifestasi makrifat terhadap zat Allah SWT. Walau bagaimanapun, metodologi pentafsiran ini menimbulkan polemik dalam kalangan sarjana arus perdana yang mempertikaikan status beberapa hadis serta kesahihan hujah ontologinya. Kajian ini merumuskan bahawa pemahaman hadis dalam konteks waḥdat al-wujūd hanya dapat difahami secara tepat melalui pendekatan hermeneutik sufi yang menekankan pengalaman kerohanian, simbolisme metafizik dan makna batin teks.
Downloads
References
Abī ‘Īsā bin Muḥammad ‘Īsā. (1975). al-Jāmi‘ al-Ṣaḥīḥ wa huwa Sunan al-Tirmidhī (Ed. Ibrāhīm ‘Aṭwah). Mesir: Sharikah Maktabah wa Maṭba‘ah Muṣṭafā al-Bābī al-Ḥalabī wa Awlādih.
Al-‘Ajlūnī, Ismā‘īl Ibn Muḥammad. (1997). Kashf al-khafā’ wa muzīl al-ilbās. Beirut: Dār al-Kutub al-‘Ilmiyyah.
Al-ʿAjlūnī, Ismāʿīl Ibn Muḥammad. (2011). Kashf al-khafā’ wa muzīl al-ilbās. Beirut: Dār al-Kutub al-ʿIlmiyyah.
Al-Attas, Syed Muhammad Naquib. (1970). The Mysticism of Hamzah Fansuri. Kuala Lumpur: University of Malaya Press.
Al-Bukhārī, Muḥammad bin Ismā‘īl. (2004). Ṣaḥīḥ al-Bukhārī. Mesir: Dār al-Ḥadīth.
Al-Burhanfurī, Muḥammad Ibn Faḍl Allah. (2016). al-Tuḥfah al-Mursalah ilā Nabī (Terj. Wan Mohd Shaghir Abdullah). Kuala Lumpur: Khazanah Fathaniyah.
Al-Dhahabī, Shams al-Dīn Muḥammad Ibn Aḥmad. (1990). Mīzān al-I‘tidāl. Beirut: Dār al-Ma‘rifah.
Al-Dhahabī, Shams al-Dīn Muḥammad Ibn Aḥmad. (1996). Mīzān al-I‘tidāl. Beirut: Dār al-Kutub al-‘Ilmiyyah.
Al-Ghazālī, Abū Ḥāmid Muḥammad Ibn Muḥammad. (2005). Iḥyā’ ‘Ulūm al-Dīn. Beirut: Dār al-Ma‘rifah.
Al-Kūrānī, Ibrāhīm bin Ḥasan al-Kurdī. (2006). Rasā’il fī Waḥdah al-Wujūd (Ed. Sa‘īd ‘Abd al-Fattaḥ Ibrāhīm). Kaherah: Maktabah al-Thaqāfah al-Dīniyyah.
Al-Nābulsī, ‘Abd al-Ghanī ‘Ismā‘īl. (1997). Īḍāḥ al-Maqṣūd min Ma‘nā Waḥdat al-Wujūd. Beirut: Dār al-Kutub al-‘Ilmiyyah.
Al-Nābulsī, ‘Abd al-Ghanī ‘Ismā‘īl. (1998). al-Wujūd al-Ḥaqq. Cairo: Dār al-Salām.
Al-Nābulsī, ‘Abd al-Ghanī Ismā‘īl. (1995). al-Wujūd al-Ḥaqq al-Khiṭāb al-Ṣidq (Ed. Bakrī ‘Ulā al-Dīn). Damshiq: Institut Français.
Al-Nawawī, Yaḥyā Ibn Sharaf. (1997). al-Adhkār. Beirut: Dār al-Fikr.
Al-Qārī, ʿAlī al-Ḥarawī. (1984). al-Maṣnūʿ fī Maʿrifah al-Ḥadīth al-Mawḍūʿ. Beirut: Maktab al-Maṭbūʿāt al-Islāmiyyah.
Al-Qaṣayyīr, Aḥmad bin ‘Abd al-‘Azīz. (2003). ‘Aqīdah al-Ṣūfiyyah Waḥdah al-Wujūd al-Khafiyyah. Riyadh: Maktabah al-Rashd al-Nāshirūn.
Al-Qushayrī, ‘Abd al-Karīm Ibn Hawāzin. (2002). al-Risālah al-Qushayriyyah. Cairo: Dār al-Salām.
Al-Qushayrī, ‘Abd al-Karīm Ibn Hawāzin. (2007). al-Risālah al-Qushayriyyah. Cairo: Dār al-Turāth.
Al-Ranirī, Nūr al-Dīn. (2004). Hujjat al-Ṣiddīq. Jakarta: Dar al-Kutub al-Islamiyyah.
Al-Sha‘rānī, ‘Abd al-Wahhāb. (2001). al-Yawāqīt wa al-Jawāhir. Beirut: Dār al-Fikr.
Al-Tirmidhī, Muḥammad bin ‘Īsā. (1998). Sunan al-Tirmidhī. Beirut: Dār al-Gharīb al-Islāmī.
Hanbal, Aḥmad bin Ḥanbal. (2001). Musnad Aḥmad bin Ḥanbal. Beirut: Dār al-Gharīb al-Islāmī.
Ibn ‘Arabī, Muḥyī al-Dīn Muḥammad Ibn ‘Alī. (1980). al-Futūḥāt al-Makkiyyah. Cairo: Dār al-Kutub.
Ibn ‘Arabī, Muḥyī al-Dīn Muḥammad Ibn ‘Alī. (1995). Fuṣūṣ al-Ḥikam. Beirut: Dār Ṣādir.
Ibn Mājah, Abū ‘Abd Allah Muḥammad bin Yazīd. (2001). Sunan Ibn Mājah. Mesir: Dār al-Ḥadīth.
Ibn Taymiyyah, Aḥmad Ibn ‘Abd al-Ḥalīm. (1997). Majmū‘ al-fatāwā. Riyadh: Mujamma‘ Malik Fahd.
Muslim, Abū al-Ḥasan al-Ḥajjāj. (2001). Ṣaḥīḥ Muslim: Sharḥ al-Nawawī. Mesir: Dār al-Ḥadīth.
Syamsuddin al-Sumatrani. (2008). Jawhar al-Ḥaqā’iq & Mir’āt al-Muḥaqqiqīn. Kuala Lumpur: Perpustakaan Negara Malaysia.
Zaynī Daḥlān, Sayyid Aḥmad bin al-Sayyid. (1349H). Taqrīb al-Uṣūl li Tashīl al-Wuṣūl li Ma‘rifah Allah wa al-Rasūl. Mesir: Muṣṭafā al-Bābā al-Ḥalabī wa Awlādah.
Downloads
Published
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 HADIS

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
Upon acceptance of an article, Authors will be asked to transfer copyright. This transfer will ensure the widest possible dissemination of information. A notification will be sent to the corresponding Author confirming receipt of the manuscript.
If excerpts from other copyrighted works are included, the Author(s) must obtain written permission from the copyright owners and credit the source(s) in the article.
Also, this work is licenced under a http://creativecommons.org/licenses/by/4.0




